Маскүнем келіншек, мөлдір махаббат

 

maskynemҚызметке барарда күн сайын көк базардың қасынан өтемін. Бұл жерде таң атпай араққа тойып алып, қызара бөртіп жүрген алқаштардың түрі бар. Қазақ та, орыс та жетерлік. Мысалы, мына жердегі қаба сақал қолына баянын алып күн сайын сарнатады да отырады. Бір кез соның қасына келіп бір әдемі келіншек билейді. Талшыбықтай денесінде бір мін жоқ, қолмен қашап жасалғандай. Әдемі де тұңғиық көзінде ауыр мұң бар. Киімі де бүп-бүтін. Тек арақ ішеді. Бір кезде оны қияқ мұртты, ұзын бойлы ақсары жігіт келіп ертіп кетті. Кейде әйел оған көнбейді. Жігіт жалынады. Жалбарынады. "Әсем, Әсем" деп үздігіп тұрғанына қарап әдемі келіншектің аты Әсем деп топшылаймын. "Неге ішеді екен?" деп ойлаймын.

Журналист байғұс та жел аударған қаңбақ сияқты, бүгін мында, ертең анда, аттың жалы, түйенің қомында шауып жүреді ғой. Біраз күн іс-сапарда болып, қызметке келе жатқанмын. Кенет көзім жол жиегінде отырған қияқ мұртты жігітке түсіп кетті. Жүзі жүдеу, жақ жүні өсіп кеткен. Қатты аяп кеттім. Еріксіз қасына тоқтадым.

Толығырақ...

Қарғыс

 

kargisАйман өз қатарының алды болды. Мектепті үздік бітірді. ҚазПИ-ге түсіп бес жылда жоғары білім алды. Алматыдағы мүйізі қарағайдай бір институтқа қызметке орналасты. Тұрмысқа шығып, екі бала сүйді. Күйеуі жуастау жігіт еді, алты-жеті жыл отасқаннан кейін автомобиль апатынан қайтыс болды.

Өмір бірақ өз ретімен жалғаса берді. Айман да тіршілігін істеп жатты. Екі ұлы ержетіп қалды. Ендігі тілегі солардың үстінде еді. Бірақ"перестройка" деген зауал қалыпты тіршіліктің быт-шытын шығарды. Күнде жиналыс, мыжу сөз, көкіген көбік әңгіме. Ақыры Айман қызмет ететін институт жабылып тынды. Бұлар қызметсіз қалды.

Алғашында бұл мәңгіріп, не болғанын түсінбеді. Тірлік барған сайын қиындай берді. Әсіресе, жағдай 1992 жылдан кейін мүлдем адам төзгісіз болып кетті. Жұрт жан дәрмен базарға, саудаға шықты.

Толығырақ...

Күзгі жаңбыр

 

kyzgi zhanbirАйман жасынан жоқтықтың не екенін білмей өсті. Мектеп бітірген соң астанадағы зоотехникалық-малдәрігерлік институтқа түсіп, оны жақсы бітіріп шықты. Соңғы курста оқып жүргенде астаналық облыстың бір ауданында туған, политехникалық институтта қызмет жасайтын Ерік деген жігітке тұрмысқа шықты. Келесі жылы күйеуінің ағасының көмегімен өзінің мамандығы бойынша бір ғылыми-зерттеу институтына қызметке де орналасты.

Күндер, айлар, жылдар байқамай аға берді. Төрт-бес жыл төңірегінде олар пәтер де алды. Дүниеге бір қыз, бір ұл келді. Әні-міне дегенше олар да мектеп есігін ашатын болып қалды. Сөйтіп, Айман ауылда өскенмен аз жылда қаланың нағыз байырғы тұрғынына айналды.

Өмір осылайша өз арнасымен өте берер ме еді кім білсін, бірақ осыдан біраз жыл бұрын дүние төңкеріліп түсті. Дүкендерден зат біткен жылан жалағандай жоғалып, аз-маз сақтап жүрген ақшалары күйіп кетті.

Толығырақ...

Алғашқы махаббат

 

mahabbatОның аты-Шынар. Екі көзі мөп-мөлдір. Тұнық аспан сияқты. Шашы қоп-қою, қап-қара. Өткен жылы мектеп бітірген. Ауылда кітапханашы. Танысқанымызға онша көп болған жоқ. Бар-жоғы бір ай. Каникулға келгенде таныстым. Шынымды айтсам оны бір көргеннен ұнаттым. Бірақ жүрек сырымды оған айта алар емеспін. Кездескенде жүрегім атша тулап қоя береді. Кеудемді діріл басады.

Соңғы кезде оны жиі іздейтін болдым. Сыралғы достардай көп әңгімелесеміз. Өмір, бақыт жайлы ой толғаймыз. Кітаптар туралы сырласамыз.

Жайдары жаз қандай тамаша еді. Кітапханаға келдім. Шынарға жолықтым. Шығарып салдым. Киноға шақырдым. "Ертең барайық", - деді ол. Бүгін қолы тимейді екен.

Толығырақ...

Ескі сағат

 

sagatБұл сонау алпысыншы жылдары болған оқиға еді. Бірақ арада қанша жыл өтсе де, содан бері қанша су ақса да жүректе ұмытылмастай беріш болып қатып қалған жай-тұғын. Иә, бәрін де басынан бастайын. Күнде түске дейін ұйқы соғатын мені бір күні анам ерте оятты.

-Тұр, шырағым, Аққорхада тұратын Төре қайнымның үйі жаңа сағат сатып алыпты, барып көрімдігін беріп, ескі сағатын қалап алып келейік,- деді.

Мен тездетіп орнымнан атып тұрып беті-қолымды бір шайдым да өгіз арбаны жеге бастадым. Сөйтіп сәлден кейін жолға да шығып кеттік. Көңілім алып-ұшып, біртүрлі жүрегім ерекше соғады. Анамның Төре қайным деп отырғаны әкемнің немере інісі. Жайлауда қой бағады. Бір тоға, қой аузынан шөп алмайтын момын адам.

Толығырақ...

Өкініш

 

okin zholdigaliСәрсен аудан әкімі қызметінен босатылғаннан кейін біраз уақыт үйінде жатып қалды. Облыс жақтан тырс еткен дыбыс, еш хабар-ошар болмады. Ал негізінде басшы қызметте істегендердің бір жерден босағанымен екінші жерден "жарып шығуы" сонау елді партия басқарған кезден бар саясат. Бұл да содан үміттеніп, дәметіп біраз жүрді. Рас, алғашқыда осы ауданның бір совхозының директоры қызметі ұсынылды. Оған бұл келіспеді. Онысы дұрыс та еді. Кеше бүкіл бір ауданды ашса алақанында, жұмса жұдырығында ұстаған әкім енді сорлы болып өзінен әлдеқайда жас жігіттердің алдында жалтақтап қалай отырады?

Содан екі-үш ай өткен соң облыстық әкімшіліктен әбден күдерін үзген Сәрсен ескі таныстарды жағалап, ақыры облыс орталығындағы шағын бір мекемеге қызметке орналасты. Орталыққа жақындау ауылдан үй сатып алып, көп кешікпей көшіп те алған.

Толығырақ...

Қазіргі заманның Ләйлісі мен Мәжнүні

aila mazhnun- Қанат, бері кел!

Төргі бөлмеде желкесі күжірейіп отырған әкесіне көрінбей өтіп кетпекші еді. Болмады. Байқап қалды.

- Отыр. Екі айдан кейін құдай қаласа диплом аласың. Соған іле той жасау керек. Мырза құда да осыны құп көріп отыр. Ұқтың ба?

- Жоқ. Мен Мырза құдаңыздың қызына үйленбеймін. Өзімнің сүйген қызым бар.

- Ой, мына кеще не деп отыр? Сүйген қызың анау Жолымбеттің қызы ма? Ойбай-ау. Мырза кім, Жолымбет кім? Мырза білдей бір ауданның әкімі. Ал Жолымбет бір институттың жалаңаяқ жай мұғалімі. Олар біздің теңіміз бе? А? Осыны неге ойламайсың сен кеще? Мырзаның Қымбатын алсаң екі қатар коттеджі әзір. Қызметің де дайын. Рахат өмірде сайран салып өтесің. Ал Жолымбет болса үш бөлмелі пәтерінде өздері азар ілдалдалап жан бағып отыр.

Толығырақ...

Рэкет

 

reketНұржанның үйінен шығып "Мерседесіне" отыра бергені сол еді алдынан автомат оғы себелей жөнелді. Әп-сәтте отызға енді ғана толған өндірдей жас қызыл қанға боянып, орындыққа сылқ ете түсті. Ал ағаш арасынан жүгіріп шыққан үш жігіт үй тасасында тұрған машинаға отырды да қас пен көздің арасында ғайып болды.

* * *

Бұл бала күннен ерке, тентектеу болып өсті. Бірге оқитын балалардың ішінде Нұржаннан таяқ жемегендері кемде-кем шығар. Денесі шымыр, екі қолы ұзын да қарулы еді.

Алтыншы кластан бастап бокс, күрес, самбо сияқты спорттың бірнеше түрімен қатар айналысты. Жоғары класта өзі оқыған мектептің, кейінірек аудан, облыстың намысын қорғайтын дәрежеге жетті. Мұның есімі осы жылдарда бүкіл республикаға мәлім болды. Бірнеше рет еркін күрестен республика чемпионы атанды.

Толығырақ...

Жалғыз ұл

rasstavanieЕржан Қаратайдың мына жалғаннан ұрпақсыз өтем бе деп әбден торығып, қырыққа жеткенде көрген жалғыз ұлы еді. Бүл өмірге келгенде дүрілдетіп той жасады. Өлгенде көрген жалғыз ұлдан ештеңе аямады. Бетінен қақпай өсірді. Бес жасқа келгенде әдемі велосипед, он екіге жеткенде "Жигули" сатып әперді.

Қаратай ұлын бес-алты жасқа келгенде үйіне келген қонақтармен бірге қақ төрге отырғызатын болды. Ол ол ма, баланы арақпен ауыздандыра бастады.

Толығырақ...

Поездағы оқиға

 

poezdСылбырап жаңбыр жауып тұр. Табиғат мына сұп-сүр, сұрғылт өмір сияқты қабағын бір ашар емес. Қоңыр күз келгелі жаңбыр да көбейе түскен. Поезд Жамбыл қаласына кеп тоқтады. Вагон терезесінен сыртқа көз тастап отырған қатып киінген жас жігіттің ойы да сылбыр жаңбырдай тарам-тарам.

Кенет  вокзалдан  шыққан сары шашты сұлу әйел купесі екі кісілік осы вагонға қарай жүрді. Бағасы былайғы вагондарға қарағанда екі-үш есе жоғары болғандықтан мұнда келушілер де сирек. Ала қап арқалағандардың көбі бағасы арзан плацкарт вагондарды қол көреді.

Толығырақ...

XIX ғасырдың адамы

10676252 610159559130911_8313461001625453544_nБүгін күн жексенбі. Басқалар болса көсіліп салып ұйықтап жатар еді. Бірақ Сөрсен олай ете алмайды. Олай етуге хақысы жоқ. Себебі мамандығы, дұрысы көбісі солай. Орман егері күндіз-түні, ертелі-кеш ат үстінде жүруі керек. Оның үстіне қазір адамдар әбден ашкөзденіп алған. Мылтықтарын шошандатып, реті келсе аң-құстарды қырып кетеді. Ағаштарды кесіп, тиеп алады. Мына өртеңгір заман да бір жағынан қылбұрауға салып, өртеп-ақ түр. Қайда да ұшынған баға. Акшаның соңынан ала өкпе болған адамдар.

 Ия, ішкенің алдыңда, ішпегенің артыңда болған сол бір мамыражай заман да өтті-кетті. Адамдар мықтап есірді. Шашты-төкті. Көздерін шел басты. Жерде жатқан нанды теуіп өтетін болды.

Толығырақ...